Chương 4 (Trouble shooting) trong tài liệu hướng dẫn máy tiện SUN MASTER dòng ERL có một bảng 12 lỗi hay gặp, mỗi lỗi ghi rõ hiện tượng, nguyên nhân và cách xử lý. Bảng này nằm ở trang 42 tài liệu hướng dẫn ERL (ERL-1330, ERL-1340); tài liệu hướng dẫn bản V (ERL-1330V, ERL-1340V) in lại đúng bảng đó ở trang 41. Bài này dịch bảng, giải thích từng nhóm lỗi và chỉ ra lúc nào nên dừng tự xử lý để gọi kỹ thuật. Với các dòng SUN MASTER khác (FC, RML, TC, CH, AHL, BHL), bảng chỉ dùng để tham khảo, vì cấu tạo từng dòng không giống hệt dòng ERL.
Bảng 12 lỗi theo tài liệu hướng dẫn ERL
| Lỗi | Hiện tượng | Nguyên nhân (theo tài liệu hướng dẫn) | Cách xử lý (theo tài liệu hướng dẫn) |
|---|---|---|---|
| 1 | Có điện, gạt cần khởi động lên hoặc xuống mà trục chính không quay | Cháy cầu chì; rơ le nhiệt quá tải | Thay cầu chì; đặt lại (reset) rơ le nhiệt |
| 2 | Nước làm mát ra yếu | Bơm làm mát quay sai chiều; ống dẫn bên trong bị gỉ hoặc nghẹt | Đổi chỗ 2 dây bất kỳ trong 3 dây pha; thông ống bằng khí nén hoặc que thép cứng |
| 3 | Vòi không ra nước làm mát | Viên bi thép trong ống dẫn bị dính vào vòng O | Thổi khí nén để tách bi khỏi vòng O |
| 4 | Đạp hết bàn đạp phanh mà trục chính không dừng ngay | Bàn đạp phanh quá thấp | Chỉnh đai phanh căng hơn |
| 5 | Đầu máy kêu từng lúc | Tay gạt đầu máy chưa vào đúng vị trí | Dừng máy, gạt lại tới vị trí viên bi định vị lọt vào hốc |
| 6 | Đầu máy và bánh răng đầu máy chạy, đã gạt cần khởi động mà trục trơn hoặc vít me không quay | Tay gạt hộp số chưa vào đúng vị trí | Gạt về đúng vị trí theo bảng gắn trên máy |
| 7 | Tiện phôi dài, đầu bên phải nhỏ hơn đầu bên trái | Ụ động không thẳng tâm với đầu máy | Chỉnh lệch ụ động tới khi đường tâm song song với hướng chạy của xe dao |
| 8 | Mặt tiện có vết rung | Dao cùn; ổ bi côn trục chính quá lỏng | Mài lại góc dao; chỉnh độ siết đai ốc ổ trục chính |
| 9 | Bơm dầu tay không ra dầu | Có nhiều khí trong rãnh dầu | Bơm liên tục tới khi đẩy hết khí |
| 10 | Phanh rít, kêu chói khi phanh | Má phanh đã mòn hết | Thay má phanh |
| 11 | Xe dao rung khi cắt nặng | Căn nêm quá lỏng | Vặn vít chỉnh của bàn dao ngang và bàn dao trên để đẩy căn nêm vào thêm một chút |
| 12 | Rò dầu ở phía phải hộp số | Dầu hộp số quá loãng | Thay dầu đặc hơn một chút |
Nhóm điện: máy không quay, bơm nước sai chiều (lỗi 1, 2)
Với lỗi 1, tài liệu hướng dẫn chỉ ghi hai nguyên nhân trong tủ điện: cầu chì cháy và rơ le nhiệt nhảy. Theo bảng linh kiện ở trang 12 tài liệu hướng dẫn ERL, tủ điện có đế cầu chì chính F1, một đế cầu chì loại 2 cực cho cầu chì F4 và F5, hai rơ le quá tải F2 và F3.
Trước khi mở tủ điện, kiểm hai khóa an toàn ghi ở trang 29 tài liệu hướng dẫn ERL: nắp che đầu trái máy (end cover, che dây đai và bánh răng thay thế) chưa đóng, hoặc tấm che mâm cặp (phụ kiện tùy chọn) chưa hạ xuống, thì trục chính và bơm làm mát đều không chạy. Rơ le nhiệt nhảy lại ngay sau khi đặt lại nghĩa là còn nguyên nhân quá tải hoặc chạm chập; lúc đó dừng máy và gọi kỹ thuật, không đặt lại nhiều lần.
Lỗi 2: bơm làm mát quay ngược thì nước vẫn ra nhưng yếu. Tài liệu hướng dẫn xử lý bằng cách đổi chỗ 2 dây bất kỳ trong 3 dây pha. Tài liệu hướng dẫn không ghi đổi ở vị trí nào. Nếu đổi ở đầu nguồn vào máy thì mọi motor 3 pha dùng chung nguồn đó cùng đảo chiều, nên việc này phải do thợ điện làm, sau khi đã ngắt điện.
Nhóm đầu máy và hộp số (lỗi 5, 6, 12)
Lỗi 5 và 6 đều do tay gạt chưa vào hết vị trí. Tay gạt đầu máy có bi định vị: gạt đúng thì viên bi lọt vào hốc. Lỗi 6 xảy ra khi đầu máy quay nhưng trục trơn hoặc vít me đứng yên; kiểm lại tay gạt hộp số theo bảng gắn trên máy trước khi nghĩ tới hỏng hóc khác. Chỉ gạt tay gạt khi đã dừng máy.
Lỗi 12 liên quan tới loại dầu. Trang 16 tài liệu hướng dẫn ERL ghi: đầu máy dùng dầu Shell Tellus 32 hoặc dầu tương đương, thay mỗi 6 tháng; hộp số và hộp xe dao dùng Shell Tellus 68 hoặc dầu tương đương, thay mỗi năm; cả ba hộp kiểm mức dầu hằng tuần qua mắt dầu. Tài liệu hướng dẫn xử lý lỗi 12 bằng cách thay dầu hộp số đặc hơn một chút, nhưng không ghi loại cụ thể; hỏi kỹ thuật MAZAKO trước khi đổi sang loại dầu khác loại tài liệu hướng dẫn ghi.
Nhóm bôi trơn và nước làm mát (lỗi 3, 9)
Lỗi 9 gặp ở bơm dầu tay đặt trong hộp xe dao. Theo trang 16 tài liệu hướng dẫn ERL, bơm này hút dầu từ bình dầu hộp xe dao để bôi trơn sống trượt, cần bơm trước khi làm việc và thỉnh thoảng trong ca. Bơm mà không ra dầu thì tiếp tục bơm tới khi đẩy hết khí; trước đó kiểm mắt dầu hộp xe dao xem còn dầu không.
Lỗi 3 khác lỗi 2: vòi không ra nước chút nào. Tài liệu hướng dẫn chỉ ra viên bi thép trong ống dẫn dính vào vòng O, xử lý bằng khí nén. Làm khi đã tắt bơm làm mát.
Nhóm phanh (lỗi 4, 10)
Trang 29 tài liệu hướng dẫn ERL cho biết phanh chân có một công tắc hành trình riêng, cần khởi động có hai công tắc cho chiều quay thuận và nghịch. Con lăn nhỏ của các công tắc này phải luôn tiếp xúc êm với cam ở cuối bàn đạp phanh và cần khởi động. Đạp hết phanh mà trục chính vẫn không dừng ngay (lỗi 4) thì chỉnh đai phanh căng hơn; phanh kêu rít (lỗi 10) thì thay má phanh. Cách đo má phanh và chỉnh bàn đạp trên dòng FC có ở bài phanh chân máy tiện FC: thay má phanh.
Nhóm độ chính xác và rung (lỗi 7, 8, 11)
- Lỗi 7, phôi dài bị côn: nguyên nhân là ụ động lệch tâm. Trang 30 tài liệu hướng dẫn ERL có cách kiểm bằng trục thép mài dài 305 mm lắp giữa hai mũi tâm và đồng hồ so gá trên ổ dao. Nên kiểm cả độ cân bằng máy, vì tài liệu hướng dẫn khuyên kiểm cân bằng và độ thẳng tâm định kỳ.
- Lỗi 8, mặt tiện có vết rung: mài lại dao trước. Chỉnh độ siết ổ trục chính là việc ảnh hưởng tới độ bền ổ bi, nên để kỹ thuật làm.
- Lỗi 11, xe dao rung khi cắt nặng: chỉnh căn nêm bàn dao ngang và bàn dao trên. Cách chỉnh căn nêm trên dòng FC: chỉnh độ rơ bàn dao bằng căn nêm.
Cảnh báo an toàn khi xử lý lỗi
- Ngắt điện máy trước khi mở nắp, mở tủ điện hoặc chỉnh bất kỳ chi tiết nào.
- Không nối tắt công tắc nắp che đầu trái máy, công tắc che mâm cặp hay công tắc phanh để máy chạy được.
- Việc trong tủ điện (thay cầu chì, đặt lại rơ le, đổi dây pha) do thợ điện làm.
- Đeo kính bảo hộ khi dùng khí nén thông ống.
Khi nào gọi kỹ thuật MAZAKO
Gọi kỹ thuật khi rơ le nhiệt hoặc cầu chì hỏng lại ngay sau khi xử lý, khi cần chỉnh ổ trục chính, khi đã thay dầu đúng loại mà vẫn rò, hoặc khi lỗi không có trong bảng. Gửi kèm model máy, hiện tượng, lúc nào xảy ra và ảnh hoặc video ngắn để kỹ thuật chẩn đoán nhanh hơn. Thứ tự vận hành chuẩn của máy tiện SUN MASTER có ở bài hướng dẫn vận hành máy tiện vạn năng SUN MASTER; lịch thay dầu có ở bài lịch bảo trì, bôi trơn máy tiện SUN MASTER; thông số dòng ERL có ở bài dòng máy tiện SUN MASTER ERL.
Liên hệ kỹ thuật MAZAKO – ĐẠI LÝ SUN MASTER tại Việt Nam: Zalo/Gọi 0934 066 806 (Gọi thêm: 0978 554 005).
