Tiện phôi dài bị côn đầu to đầu nhỏ: chỉnh ụ động

Tiện một phôi dài, đo hai đầu thấy đường kính không bằng nhau: đầu phía ụ động nhỏ, đầu phía mâm cặp to. Bảng xử lý sự cố trong tài liệu hướng dẫn máy tiện SUN MASTER dòng ERL (trang 42, lỗi 7) ghi đúng hiện tượng này: đầu phải nhỏ hơn đầu trái do ụ động không thẳng tâm với đầu máy, cách xử lý là chỉnh lệch ụ động tới khi đường tâm song song với hướng chạy của xe dao. Bài này đi theo các trang kiểm và chỉnh trong tài liệu hướng dẫn ERL (trang 25, 30), CH (trang 20, 21) và AHL (trang 14, 15). Đây là côn ngoài ý muốn; cách cố ý tiện côn bằng lệch ụ động có ở bài tiện côn trên máy tiện FC.

Kẹp mâm hay chống tâm: hai lỗi khác nhau

• Phôi chống tâm ụ động mà ra côn: nghi ụ động lệch tâm, đúng lỗi 7 của bảng. Kiểm theo mục “Kiểm ụ động” bên dưới.
• Phôi chỉ kẹp mâm cặp, không chống tâm, vẫn ra côn: ụ động không liên quan. Tài liệu hướng dẫn ERL trang 30 có phép tiện thử riêng để kiểm đầu máy.
• Trước cả hai việc trên: kiểm lại cân bằng máy. Trang 10 tài liệu hướng dẫn ERL yêu cầu cân máy bằng ni-vô chính xác đặt trên băng máy và kiểm lại định kỳ; trang 30 nhắc kiểm cân bằng và độ thẳng tâm theo chu kỳ để máy giữ được độ chính xác.

Kiểm đầu máy bằng tiện thử (tài liệu hướng dẫn ERL trang 30)

1. Kẹp một thanh thép Ø50 mm (2 inch) trong mâm cặp, không đỡ đầu tự do.
2. Tiện nhẹ một đoạn dài 152 mm (6 inch).
3. Đo bằng panme ở hai đầu đoạn vừa tiện (điểm A và B trong hình): hai số đo phải bằng nhau.
4. Nếu lệch: nới 4 vít giữ đầu máy, gồm vít (I) phía sau đầu máy và bu lông (J) dưới đầu máy, rồi chỉnh vít chỉnh lệch (K).
5. Chỉnh xong siết (I) và (J) trước, siết (K) sau.
6. Tiện thử, đo lại; lặp tới khi hai số đo bằng nhau.

Nới vít đầu máy là việc ảnh hưởng tới độ chính xác của cả máy. Nếu máy còn mới hoặc chưa rõ nguyên nhân, liên hệ kỹ thuật MAZAKO trước khi nới.

Kiểm ụ động bằng trục kiểm giữa hai mũi tâm (tài liệu hướng dẫn ERL trang 30)

1. Lắp một trục thép mài dài 305 mm (12 inch) giữa mũi tâm đầu máy và mũi tâm ụ động.
2. Gá đồng hồ so lên ổ dao, cho xe dao chạy dọc theo đường tâm của trục kiểm.
3. Số đọc trên đồng hồ khác nhau giữa hai đầu trục kiểm là ụ động lệch. Để chỉnh: nới cần khóa ụ động, vặn các vít chỉnh lệch.
4. Kiểm và chỉnh tiếp tới khi thẳng tâm hoàn toàn.

Cách hiểu hiện tượng (giải thích của MAZAKO, tài liệu hướng dẫn không ghi chiều chỉnh): đầu phải (phía ụ động) nhỏ hơn đầu trái nghĩa là ở phía ụ động, tâm phôi đang nằm gần mũi dao hơn ở phía mâm cặp. Dời ụ động ra xa phía mũi dao một lượng nhỏ, tiện thử và đo lại. Lượng dời cụ thể đọc trên đồng hồ so, không chỉnh theo cảm giác.

Chỉnh ụ động trên máy ERL (tài liệu hướng dẫn ERL trang 25)

1. Nới cần khóa (A) để ụ động trượt được.
2. Vặn vít chỉnh (S) ở hai bên đế ụ động bằng khóa lục giác 6 mm; ụ động dịch ngang trên đế.
3. Đọc độ lệch ở vạch dấu (D) trên mặt đầu ụ động.
4. Chỉnh xong siết lại cần khóa.

Tài liệu hướng dẫn ERL cũng ghi: ụ động lệch được để tiện côn nông hoặc để căn lại thẳng tâm.

Lời khuyên thêm (tài liệu hướng dẫn không ghi câu này): sau mỗi lần lệch ụ động để tiện côn, đưa ụ động về thẳng tâm trước khi tiện trụ dài.

Chỉnh ụ động trên máy CH, AHL (tài liệu hướng dẫn CH trang 20, 21; AHL trang 14, 15)

1. Khóa ụ động tại vị trí.
2. Nới hai đai ốc phía dưới, chỉnh vít đẩy bên trái và bên phải tới khi thước chia chỉ đúng độ lệch cần (Hình 35 tài liệu hướng dẫn CH, Hình 26 tài liệu hướng dẫn AHL).
3. Đạt độ lệch thì siết vừa các vít đẩy để khóa vị trí ụ động.

Chiều vặn vít theo Hình 36 tài liệu hướng dẫn CH: vít bên trái ngược chiều kim đồng hồ, vít bên phải theo chiều kim đồng hồ thì vạch thước dịch về một phía; đảo chiều cả hai vít thì vạch dịch về phía ngược lại. Tài liệu hướng dẫn AHL có hình tương tự (Hình 27).

Sau khi chỉnh

• Tiện thử lại một phôi dài, đo hai đầu bằng panme.
• Căn mũi dao theo mũi tâm ụ động chỉ đúng khi ụ động đã thẳng tâm: xem căn mũi dao đúng tâm trên máy tiện FC.
• Đã chỉnh ụ động mà phôi vẫn côn, hoặc phôi kẹp mâm cũng côn: kiểm lại cân bằng máy (cách cân bằng trên dòng FC: cẩu hạ và cân bằng máy tiện FC) rồi gọi kỹ thuật.

Cảnh báo an toàn

• Ngắt điện máy trước khi nới vít đầu máy hoặc chỉnh ụ động.
• Tháo chìa vặn mâm cặp ra khỏi mâm trước khi chạy tiện thử.
• Khóa chắc ụ động và nòng ụ động trước khi chạy máy với phôi chống tâm.

Áp dụng cho máy nào

Các bước kiểm và chỉnh ở trên lấy từ tài liệu hướng dẫn dòng ERL (ERL-1330, ERL-1340), CH và AHL. Với các dòng khác, cấu tạo ụ động có thể khác; hỏi kỹ thuật trước khi chỉnh. Thông số từng dòng: dòng ERL, dòng CH, dòng AHL.

Liên hệ kỹ thuật MAZAKO – ĐẠI LÝ SUN MASTER tại Việt Nam: Zalo/Gọi 0934 066 806 (Gọi thêm: 0978 554 005).