Hệ chạy dao của máy tiện SUN MASTER có hai bộ bảo vệ quá tải: chốt cắt (chốt an toàn) ở đầu vít me và ly hợp ma sát ở trục trơn. Khi quá tải nặng, chốt đứt hoặc ly hợp trượt để bánh răng, vít me không hỏng. Bài này hướng dẫn nhận biết bộ nào đã tác động, thay chốt và chỉnh ly hợp theo tài liệu hướng dẫn dòng RML (trang 34 đến 36; tài liệu hướng dẫn RML-V trang 35 đến 37 in cùng nội dung) và dòng ERL (trang 27, 28).
Chốt an toàn và ly hợp trục trơn làm gì
- Chốt an toàn vít me: tài liệu hướng dẫn ERL trang 27 ghi bộ truyền được bảo vệ khỏi quá tải nặng bằng một chốt cắt lắp ở đầu vít me, ngay bên phải hộp số. Vít me dùng khi tiện ren.
- Ly hợp trục trơn: tài liệu hướng dẫn ERL trang 28 ghi ly hợp ma sát ở đầu trái trục trơn là bộ an toàn chống quá tải. Khi quá tải lúc chạy dao, ly hợp tách trục trơn khỏi bộ truyền nên máy chạy không mà không hỏng. Ly hợp chỉnh được theo tải cắt thực tế. Trục trơn dùng khi chạy dao tự động dọc và ngang.
- Cữ chặn xe dao: tài liệu hướng dẫn RML trang 18 ghi khi cữ chặn trên hộp xe dao chạm vòng chặn lúc chạy dao dọc, ly hợp tách trục trơn khỏi hộp xe dao và xe dao dừng. Xe dao dừng ở cữ chặn là bình thường, không phải hỏng.
Chốt đứt hay ly hợp trượt: phân biệt
| Hiện tượng | Nghĩ tới | Căn cứ |
|---|---|---|
| Đầu máy và bánh răng đầu máy chạy, gạt cần mà trục trơn hoặc vít me không quay | Tay gạt hộp số chưa vào đúng vị trí; kiểm cái này trước | Tài liệu hướng dẫn ERL trang 42, lỗi 6 |
| Đang tiện ren (đã đóng đai ốc hai nửa) mà vít me đứng, hộp số vẫn chạy | Chốt an toàn vít me đã đứt | Suy từ vị trí chốt (tài liệu hướng dẫn ERL trang 27) |
| Chạy dao tự động, xe dao dừng giữa chừng khi cắt nặng | Ly hợp trục trơn trượt do quá tải, hoặc xe dao đã chạm cữ chặn | Tài liệu hướng dẫn ERL trang 28; RML trang 18 |
Thay chốt an toàn trên máy RML (tài liệu hướng dẫn RML trang 35, 36)
- Ngắt điện máy.
- Tháo nắp che hộp chạy dao phía trước và bên cạnh.
- Xoay vòng che cho phần khuyết trùng với đầu chốt.
- Đeo kính bảo hộ.
- Tháo vòng hãm khỏi rãnh, đẩy về vị trí sau cùng, xa vòng che.
- Dời vòng che ra phía sau để có khe đủ lấy chốt ra.
- Dùng nam châm lấy đầu chốt gãy; quay trục chính cho lỗ trong và lỗ ngoài thẳng nhau, rồi lấy nửa chốt còn lại bằng nam châm khi thấy nó.
- Thổi sạch lỗ chốt bằng khí nén, nhỏ một giọt dầu vào lỗ.
- Lắp chốt mới vào lỗ.
- Khi chốt đã vào hết và đầu chốt bằng mặt vai vít me: đẩy vòng che sát vai, xoay vòng che 180° để che đầu chốt.
- Dùng kìm phanh đưa vòng hãm về rãnh, đặt hai tai vòng hãm lên trên đầu chốt để chốt không rơi ra nếu vòng che xoay trùng rãnh.
- Lắp lại các nắp che.
Thay chốt an toàn trên máy ERL (tài liệu hướng dẫn ERL trang 27)
- Ngắt truyền động tới vít me: gạt cần bên phải hộp số về vị trí W hoặc X.
- Dời vòng che cùng vòng phanh sang phải, sát nắp lò xo.
- Quay vít me bằng tay để đưa chốt gãy ra phía trước, ngang với rãnh của ổ bích.
- Dùng tua vít có từ lấy đầu chốt gãy ra khỏi vòng đệm; phần chốt còn lại lấy qua lỗ rãnh trên vỏ hộp số.
- Căn thẳng lỗ của trục bích, vòng đệm và vòng che; lắp chốt mới.
- Xoay vòng che nửa vòng sang trái, về phía vòng đệm; vòng phanh giữ chốt mới tại chỗ.
Tài liệu hướng dẫn ERL có bản vẽ chốt: vật liệu thép S45C (SAE 1045), thân chốt Ø3 mm. Chốt được làm để đứt trước khi bánh răng và vít me bị hỏng, nên chỉ thay bằng chốt đúng bản vẽ hoặc chốt thay thế đúng loại; không thay bằng bu lông hay chốt thép cứng hơn.
Chỉnh ly hợp trục trơn
Máy RML (tài liệu hướng dẫn RML trang 34)
Điểm nhả của ly hợp đã được chỉnh tại nhà máy và có thể chỉnh lại theo yêu cầu người đứng máy.
- Ngắt điện máy.
- Tháo nắp che hộp chạy dao phía trước và bên cạnh.
- Tháo vít định vị của vòng ly hợp.
- Cắm khóa lục giác vào lỗ chỉnh trên vòng ly hợp, dùng khóa xoay vòng ly hợp.
- Căn lỗ vít định vị trên vòng với rãnh vít gần nhất cắt trên trục trơn.
- Lắp và siết vít định vị cho vào hẳn rãnh.
- Lắp lại hai nắp che.
Máy ERL (tài liệu hướng dẫn ERL trang 28)
- Muốn tăng hoặc giảm tải cắt mà ly hợp chịu được thì xoay vòng ly hợp theo chiều Increase (tăng) hoặc Decrease (giảm) ghi trên hình; mỗi nấc chỉnh 45°.
- Chỉnh xong siết lại vít định vị vào rãnh; hình ghi vít định vị dùng khóa lục giác 3 mm.
- Tài liệu hướng dẫn ERL ghi rõ: khi chỉnh ly hợp, phải thử cho xe dao chạy dao tự động về phía đầu máy; lúc tấm an toàn trên hộp xe dao chạm cữ chặn, xe dao phải dừng. Đây là phép thử bình thường của nhà sản xuất.
Siết ly hợp quá chặt thì xe dao không dừng khi chạm cữ chặn và bộ truyền mất bảo vệ quá tải; chỉnh tới mức xe dao vẫn dừng đúng ở cữ chặn.
Tránh để chốt đứt lặp lại
- Tài liệu hướng dẫn các dòng CH (trang 28), AHL (trang 22) và FC (trang 22) ghi: để không làm đứt chốt an toàn vít me, phải nới khóa xe dao trước khi bắt đầu tiện ren.
- Gạt tay gạt hộp số đúng vị trí theo bảng gắn trên máy trước khi đóng đai ốc hai nửa.
- Chốt đứt nhiều lần dù đã làm đúng các điều trên: gọi kỹ thuật kiểm hộp số, vít me và đai ốc hai nửa.
Cách chạy dao tự động và đặt ly hợp trên dòng FC: chạy dao tự động máy tiện FC; tiện ren: tiện ren hệ mét, hệ inch trên máy tiện SUN MASTER.
Cảnh báo an toàn
- Ngắt điện máy trước khi tháo nắp che hộp chạy dao.
- Đeo kính bảo hộ khi tháo vòng hãm và khi thổi khí nén.
- Không chạy máy khi chưa lắp lại nắp che.
Áp dụng cho máy nào
Các bước thay chốt và chỉnh ly hợp lấy từ tài liệu hướng dẫn dòng RML (RML-1430, RML-1640 và các model RML, RML-V khác) và dòng ERL (ERL-1330, ERL-1340). Dòng khác có thể khác chi tiết; hỏi kỹ thuật trước khi tháo. Thông số dòng: dòng RML, dòng ERL.
Liên hệ kỹ thuật MAZAKO – ĐẠI LÝ SUN MASTER tại Việt Nam: Zalo/Gọi 0934 066 806 (Gọi thêm: 0978 554 005).
