Máy tiện SUN MASTER dòng ERL có hai bản: bản thường ERL-1330, ERL-1340 đổi tốc độ bằng tay gạt bánh răng, và bản V ERL-1330V, ERL-1340V chỉnh tốc độ vô cấp. Bài này đi theo tài liệu hướng dẫn ERL (trang 18–21) và ERL-V (trang 17–19): mỗi tay gạt làm gì, gạt theo trình tự nào để không hỏng bánh răng, và hai giới hạn tốc độ cần nhớ khi chạy dao. MAZAKO là ĐẠI LÝ SUN MASTER tại Việt Nam.
Các cụm điều khiển trên máy ERL
Tài liệu hướng dẫn ERL trang 18 chia phần điều khiển thành 6 cụm:
- A – Tay gạt đầu máy: chọn tốc độ trục chính.
- B – Bảng điện ở mặt trước đầu máy: công tắc bơm nước làm mát, đèn báo có điện, nút dừng khẩn (đồng thời là công tắc bật/tắt điện), nút nhích (inching).
- C – Hộp bước tiến: chọn bước ren và bước tiến.
- D – Cụm xe dao: chạy dao ngang, chạy dao dọc, tiện ren.
- E – Cần khởi động: trục chính quay thuận, dừng, quay ngược.
- F – Phanh chân.
Nút nhích dùng để xoay trục chính một chút, kiểm phôi đã kẹp chặt và đồng tâm trong mâm cặp trước khi cắt. Tài liệu hướng dẫn cảnh báo: không dùng nút nhích trong lúc đổi tốc độ, vì có thể làm hỏng bánh răng và gây tiếng kêu từng hồi ở đầu máy khi trục chính chạy sau đó.
Bản thường: chọn tốc độ bằng tay gạt H1 và H2
Theo tài liệu hướng dẫn ERL trang 19, hai tay gạt phía trên đầu máy (H1, H2) dùng để chọn tốc độ trục chính. Máy có 8 cấp tốc độ in trên bảng tốc độ ở đầu máy, chia thành 4 nhóm; mỗi cấp là tổ hợp vị trí của hai tay gạt:
- H1: 2 vị trí, H hoặc L.
- H2: 4 vị trí, A, B, C, D.
Ví dụ trong tài liệu hướng dẫn: muốn trục chính quay 2000 vòng/phút thì gạt H2 về ô 2000, gạt H1 sang bên phải. Các cấp còn lại đọc trên biển tốc độ gắn trên máy của bạn. Bảng tốc độ từng model theo catalogue có ở bài Dòng máy tiện SUN MASTER ERL: 4 model, qua băng Ø342 mm.
Trình tự đổi tốc độ đúng
Biển đổi tốc độ in trong tài liệu hướng dẫn ERL trang 19 ghi 6 bước:
- Dừng hẳn trục chính.
- Cắm chìa vặn mâm cặp vào lỗ vuông trên mâm, tay phải giữ chìa.
- Tay trái giữ tay gạt đầu máy.
- Tay phải lắc mâm cặp, đồng thời tay trái thử gạt tay gạt.
- Luôn đưa tay gạt về vị trí trung gian trước khi chuyển sang cấp mới.
- Tay phải tiếp tục lắc mâm, tay trái gạt từ từ cho tay gạt ăn vào cấp cần chọn.
Tài liệu hướng dẫn nhấn mạnh gạt từ từ, và lắc mâm bằng tay chứ không dùng nút nhích. Gạt xong rút chìa khỏi mâm ngay: tài liệu hướng dẫn ERL trang 3 cảnh báo chìa để quên trên mâm cặp sẽ thành vật văng khi bật máy.
Bản V: tay gạt L/H và núm chỉnh tốc độ
Tài liệu hướng dẫn ERL-V trang 18 ghi tay gạt H1 của bản V chỉ có 2 dải, trong mỗi dải tốc độ thay đổi vô cấp:
- Dải L: 100~500 vòng/phút.
- Dải H: 500~3000 vòng/phút.
Trong dải đã chọn, tốc độ chỉnh bằng núm chỉnh tốc độ trên bảng điện đặt trên nóc đầu máy; bảng này có đồng hồ báo tốc độ (tài liệu hướng dẫn ERL-V trang 17). Biển đổi dải in trong tài liệu hướng dẫn ERL-V có 3 bước: dừng trục chính; tay trái ấn tay gạt về phía dải cần chọn; tay phải lắc mâm cặp qua lại đến khi tay gạt vào vị trí. Biển cũng ghi: không dùng nút nhích (jog) khi đổi tốc độ, có thể hỏng bánh răng.
Tay gạt H-N-L và giới hạn tốc độ ở vị trí H
Tay gạt H-N-L (H3 ở bản thường, H2 ở bản V) truyền chuyển động từ đầu máy xuống hộp bước tiến. Trên bảng ren và bước tiến, mỗi bước tiến hoặc bước ren có chữ H hoặc L đứng trước: gạt tay gạt về đúng chữ đó. Ở vị trí N, chuyển động của đầu máy không truyền xuống hộp bước tiến.
Tài liệu hướng dẫn in cảnh báo riêng cho vị trí H:
| Dòng máy | Tay gạt ở vị trí H: tốc độ trục chính không vượt quá | Nguồn |
|---|---|---|
| ERL-1330, ERL-1340 | 300 vòng/phút | Tài liệu hướng dẫn ERL, trang 19 |
| ERL-1330V, ERL-1340V | 330 vòng/phút | Tài liệu hướng dẫn ERL-V, trang 18 |
Khi chọn bước tiến hay bước ren có chữ H, đặt tốc độ trục chính dưới mức trên trước khi chạy dao. Biển gắn trên máy là căn cứ cuối cùng; nếu biển máy ghi khác, liên hệ MAZAKO để xác nhận theo máy thực tế.
Tay gạt đổi chiều xe dao: ren phải, ren trái
Tay gạt đổi chiều (H4 ở bản thường, H3 ở bản V) đổi chiều quay của vít me và trục trơn, tức là đổi chiều chạy của xe dao. Theo tài liệu hướng dẫn: vị trí FORWARD (mũi tên chỉ sang trái) dùng khi tiện ren phải; vị trí REVERSE (mũi tên chỉ sang phải) dùng khi tiện ren trái.
Hộp bước tiến: tay gạt G1–G4 và sơ đồ G5
Mọi bước ren và bước tiến có sẵn từ hộp bước tiến đều in trên biển gắn ở mặt trước đầu máy. Tài liệu hướng dẫn ERL trang 20 (tài liệu hướng dẫn ERL-V trang 19 in giống hệt) ghi 4 tay gạt dùng để chọn:
- G1: 3 vị trí A, B, C.
- G2: 3 vị trí R, S, T.
- G3: 8 vị trí, từ 1 đến 8.
- G4: 5 vị trí, từ V đến Z.
G5 là sơ đồ bộ bánh răng thay thế in trên biển: khi tiện ren, bố trí bánh răng đúng như sơ đồ. Dải ren và bước tiến theo tài liệu hướng dẫn:
| Loại | Số loại / dải |
|---|---|
| Ren Whitworth (hệ inch) | 45 loại / 2 ~ 72 T.P.I. |
| Ren hệ mét | 39 loại / 0.2 ~ 14 mm |
| Ren D.P. (trục vít) | 21 loại / 8 ~ 44 D.P. |
| Ren module (M.P.) | 18 loại / 0.3 ~ 3.5 M.P. |
| Bước tiến dọc | 0.05 ~ 1.7 mm/vòng (0.002 ~ 0.067 inch) |
| Bước tiến ngang | 0.025 ~ 0.85 mm/vòng (0.001 ~ 0.034 inch) |
Cách chọn bước ren hệ mét, hệ inch khi tiện ren: xem bài Tiện ren hệ mét và hệ inch trên máy tiện SUN MASTER.
Các tay gạt trên xe dao
- A1 – tay gạt chọn chạy dao ngang hoặc dọc: đẩy vào và gạt xuống là chạy dao ngang (tiện mặt đầu); kéo ra và gạt lên là chạy dao dọc.
- A2 – nút đổi chiều: đẩy vào hoặc kéo ra để đổi chiều chạy của xe dao hoặc bàn dao ngang, không phụ thuộc chiều quay của trục chính hay vít me.
- A3 – tay gạt đai ốc hai nửa: ấn xuống thì đai ốc hai nửa ăn vào vít me để tiện ren. Nhả ra khi không tiện ren để đai ốc không mòn sớm. Bên trong xe dao có khóa liên động, không cho đóng tay gạt này khi đang chạy dao.
- A8 – cần khởi động bên phải xe dao: trục chính quay thuận, dừng, quay ngược, điều khiển qua công tắc hành trình ở bên phải băng máy.
Dấu hiệu tay gạt chưa vào đúng vị trí
Bảng xử lý sự cố trong tài liệu hướng dẫn ERL trang 42 có 2 dòng liên quan trực tiếp tới tay gạt:
- Đầu máy kêu từng hồi: tay gạt đầu máy chưa vào đúng vị trí. Dừng máy, gạt lại cho tới vị trí viên bi thép lọt vào hốc định vị.
- Đầu máy và bộ bánh răng đã quay, cần khởi động đã gạt, nhưng trục trơn hoặc vít me không quay: tay gạt hộp bước tiến chưa đúng vị trí. Gạt lại đúng vị trí ghi trên biển thông số của máy. Kiểm luôn tay gạt H-N-L: ở vị trí N, chuyển động không truyền xuống hộp bước tiến.
Cảnh báo an toàn
- Chỉ đổi tốc độ, đổi dải khi trục chính đã dừng hẳn (tài liệu hướng dẫn ERL trang 19, ERL-V trang 18). Tài liệu hướng dẫn ERL trang 4 cũng dặn không gạt số, không đo phôi khi máy đang chạy.
- Không dùng nút nhích trong lúc đổi tốc độ.
- Rút chìa vặn mâm cặp ngay sau khi gạt xong.
- Ở vị trí H của tay gạt H-N-L, giữ tốc độ trục chính trong giới hạn ghi trên biển máy.
- Không đeo găng tay khi máy chạy; mặc gọn, tháo đồng hồ, nhẫn (tài liệu hướng dẫn ERL trang 2). Các quy tắc chung: An toàn khi đứng máy tiện: 11 quy tắc.
Liên hệ kỹ thuật MAZAKO
Cần hướng dẫn gạt tốc độ, chọn bước tiến trên máy tiện SUN MASTER ERL-1340, ERL-1340V và các model khác trong danh mục máy tiện vạn năng ERL, hoặc kiểm tiếng kêu ở đầu máy, liên hệ kỹ thuật MAZAKO – ĐẠI LÝ SUN MASTER tại Việt Nam: Zalo/Gọi 0934 066 806 (Gọi thêm: 0978 554 005).
